Myślenie dychotomiczne

myślenie dychotomiczne, dychotomia myślenia, słownik psychologiczny

Myślenie dychotomiczne – sposób myślenia obarczony błędem popadania w skrajność. Myślimy więc tak, jak gdyby pomiędzy dwoma przeciwstawnymi biegunami nic więcej się nie znajdowało, np. nie było żadnej szarości pomiędzy bielą i czernią.

Takie uproszczone myślenie może prowadzić do wyciągania daleko idących fałszywych wniosków i stać się istotnym czynnikiem wpływającym na błędne postrzeganie rzeczywistości w licznych problemach natury psychicznej. A co za tym idzie, może okazać się jedną z przyczyn przeżywania psychicznego cierpienia i bezradności. Dzieje się tak, ponieważ zbudowanie sobie uproszczonego, iluzorycznego obrazu świata, to jak zbudowanie pułapki, z której później ciężko się wydostać.

Kiedy więc myślimy: “jestem całkiem beznadziejna” (co jest oczywistą nieprawdą), “to wszystko bez sensu”, “kto nie jest z nami, ten jest przeciwko nam”, ” i tak nic mi się nie uda”, “nie warto się w ogóle starać”, to narażamy się nie tylko na utratę dobrego humoru, ale i na ryzyko zatrzymania się w miejscu, nierozwijania się, niepracowania i faktycznego doprowadzenia do tego, że niewiele uda się nam osiągnąć. Wygrają fałszywe przekonania i kompleksy.

Błąd dychotomicznego myślenia może pojawiać się dość często i mieć bardziej subtelną (i trudniej wykrywalną) naturę. Warto rozejrzeć się wokół i zastanowić, jakie wyobrażenia o sobie i świecie trzymają nas bardziej w sferze iluzji, niż pomagają odnaleźć się w skomplikowanej rzeczywistości.

Przykładowo, jeśli ktoś nie spełnia naszych wyobrażeń o byciu osobą ciepłą i przyjacielską, to nie oznacza wcale, że jest całkiem samolubny i nieczuły. My z kolei, choć często nie przypominamy znanych modelek czy aktorów, nie powinniśmy wierzyć, że jesteśmy od razu brzydcy i nieatrakcyjni, a nasz wygląd nie pozwala na wychodzenie z domu i wymaga niezwłocznego zastosowania jakichś, najlepiej drogich, środków zaradczych.