Słownik psychologiczny

Projekcja

projekcja, mechanizmy obronne, psychologia, emocje

Projekcja (przeniesienie) – wywodzący się z psychoanalizy termin, opisujący zjawisko przypisywania innym ludziom własnych nieakceptowanych impulsów, uczuć, myśli czy pragnień. Projekcja jest uważana za jeden z tzw. mechanizmów obronnych, chroniących osobowość i redukujących przykre uczucia, zwłaszcza lęk.

Kiedy możemy zaobserwować projekcję? Okazuje się, że wnikliwy obserwator znajdzie w codziennym życiu wiele okazji, by ją dostrzec. Na przykład wtedy, gdy ktoś zarzuca innej osobie nadmierne zdenerwowanie, podczas gdy to jego samego ponoszą emocje.

Oczywiście najtrudniej zauważyć projekcję u siebie. Na tym właśnie polega mechanizm, by nieprzyjemną prawdę o sobie usunąć z pola widzenia. To jednak za mało, gdyż dalej wyczuwamy jej niepokojącą obecność. Co więc z nią zrobić? Wygodnie byłoby, gdyby jednak dotyczyła kogoś innego, a nie nas. Wtedy możemy daną wadę skrytykować. Możemy się całkiem odciąć od problemu i nawet wyżyć się na tej przykrej słabości, której tak bardzo nie chcemy widzieć u siebie…

Rozszerzając nieco to zagadnienie, warto wziąć pod uwagę, że patrzymy na świat z własnej perspektywy, poprzez pryzmat osobistych doświadczeń. To, co widzimy u innych, również przechodzi przez nasz wewnętrzny filtr, umysł przyzwyczajony do konkretnej wizji świata. Nie zawsze bierzemy poprawkę na to, że ktoś może mieć wizję odmienną od naszej. W rezultacie „obdarzamy” innych swoimi właściwościami. Często mówiąc o innych, mówimy jednak bardziej o sobie, o tym jak spostrzegamy rzeczywistość, w jaki sposób o niej myślimy, co jest dla nas istotne itd.

Zanim więc zdarzy nam się zagalopować w krytykowaniu zauważonej u kogoś przywary, zastanówmy się chwilę nad mechanizmem projekcji. Być może unikniemy wtedy często słyszanej odpowiedzi: „Spójrz na siebie!”.